وقتی سواد لٔری ما نم می کشد !؟

0
336

چرا که این زهر مار فارسی که ما قندش و عسلش می پنداریم , عجیب کام همزبانان لر را تلخ کرده است ! .
دقت کنیدکه زبان دولتی فارسی , که امروز بی رقیب زبان آموزش و پرورش و دوایر دولتی و مطبوعات و محرم خانه و خانواده ما شده است , تا هفتاد هشتاد سال پیش اساسا زبان مردمی نبود و این همه برو و بیا و آفتابه بگذار و بردار نداشت !

نه محرم خانه و کاشانه ما بود و نه در کوچه و بازار خریدار داشت. و فقط و فقط لری بود که در مناطق خدایی می کرد و رایج بود و رونق داشت و زبان کوچه و بازار و و از همه مهمتر زبان خانه بود و کودک از بدو تولد بدون نیاز به تعلیم و آموزش و مدرسه به زبان مادری , زبان لری را در آغوش مادر , پهلوی خانواده فرا می گرفت و در کوچه در جمع همسالان , همسایگان , دوستان تمرین می کرد و در محل کار , و بازار و محافل اجتماعی بکار می گرفت . حتی در چارمال و فریدن بختیاری که ما بودیم ,”زبان میانجی” لر و ترک و لنجونی (فارس ) و ارمنی و گرجی , همین لری بود که هرکس به شیوه خود صحبت اش می کرد .

حال که که با دولتی و اجباری شدن فارسی , بالاجبار این زبان, زبان آموزش و بازار و کار و رادیو و تلویزیون و حتی خانه و پس خانه(خلوت و قلب ) و بالاخانه ( ذهن وفکر و اندیشه) ما شده است , آنچنانکه مادران ما که وظیفه تعلیم زبان مادری را بر دوش داشتند , امروز اگر لری صحبت کنی , از شدت خشم و خجالت ,با پشت دست به دهان ات می کوبند ( دیده ام که می گویم !) در چنین روزگار و حال و اتمسفر , زبان شیرین مادری به نفس نفس افتاده و نفس های آخر را می کشد !
یکی از نشانه های زوال هر زبانی پیش از انقراض اش , فاسد شدن آن و تخریب آن زبان از درون است . این مقدمه اش با دو زبانه شدن کودکان و جوانان ما کلید خورده است ! نسل جدید , مخصوصا در شهرها ,,کودکانی بوده اند که در آغوش مادرانی بزرگ شده اند , که یا در تعلیم زبان مادری به فرزندان شان قصور کرده اند یا خود آنها هم دختران جوانی بوده اند که خوب لری را فرا نگرفته اند . نتیجه آن می شود که ورود و کاربرد بی رویه واژگان فارسی در زبان لری از سوی نسل جوان لر و گرته برداری از روی زبان فارسی یعنی اینکه بچه ها به فارسی می اندیشند و بر اساس گرامر فارسی لری گپ می زنند !

فساد و تخریب زبان مادری , مرحله نخست فراموشی گام گام و فارسیزاسیون و فارس شدن فرزندان ماست . از همین رو درین بلبشوی تهاجم فرهنگی زبان فارسی به همه ارکان جامعه لر , تدریس زبان لری حداقل در مقطع ابتدایی , ضرورت صد درصد است .

است که بچه های بختیاری استفاده اش می کنند که حاکی از نداشتن دانش زبان لری از سوی این نوجوان هاست و نشانه آن است که بچه های ما به فارسی فکر می کنند به لری گپ می زنند
لیوه تم ؛ ترجمه غلط لری اصطلاح فارسی دیوانه تم هست . چرا غلط ! چون بر خلاف فارسی که اصطلاح دیوانه را هم به معنی احمق و هم به معنی شیدا و شوریده عشق کسی بودن می توان بکار برد بر خلاف آن در لری جنوبی ( بختیاری , کهگیلویه , بویراحمد , ممسنی لیراوی ), “لیوه” فقط و فقط به معنی صفیه , احمق , عقل و فهم از دست داده هست اما برای از فرط عشق یا شجاعت دیوانه بودن و شدن اصطلاح ” کلوه ” بکار می رود .

لیوه یعنی احمق و بی عقل و لیوه یری (گری ) یعنی حماقت عقل از کف داده و بار منفی دارد و نگاتیو است
کلوه یعنی دیوانه ازفرط عشق یا شجاعت و کلو یری (گری ) یعنی شجاعت , دیوانگی در عشق . و بار مثبت دارد و پازتیو است
پس باید گفت کلوتوم یعنی دیوانه تم و نه لیوه تم که یعنی احمق تم !!

در سرحد مرز بین بختیاری و کهگیلویه در نزدیکی باغملک رودخانه ای است که از فرط جوش و خروش و شوریدگی و توفندگی به رو کلو ( رودخانه دیوانه , شجاع , عاشق ) معروف است . پهلوانان زیادی در منطقه با صفت کلو مشخص می شدند !

مکنی کلوگری , شو مه , بیاهی
خونه وه کشتن بدی , مونه ری سیاهی !
ترجمه :
نکنه دیوانگی کنی و شهب مهتابی به دیدنم بیایی !
خودت را به کشتن بدهی و مرا رسوا کنی !

 

نوسینده نورعلی مرادی

Comments

comments