جاش قەڵەمێک کە خۆی بۆ شۆڕای شاری مهاباد پاڵاتووە

0
659

ڕۆژی کورد: زۆر جار هەندێک تاک و لایەن، بانگەشەی ئەوە دەکەن کە شۆڕای شار و گوندەکان و هەڵبژاردنەکانی، جیاوازییەکی لەگەڵ هەڵبژاردنەکانی تر هەیە، کەرستەیەک کە ڕژیم بۆ گەرم کردنی بازاڕی هەڵبژاردن، کەڵکاژۆی لیوەردەگرێت. ناوەندی ڕۆژی کورد بەپێی توانای خۆی، پەردە لەسەر هەندێک لەو پاڵێوراوانە هەڵدەداتەوە بۆ ئەوەی کە بیسەلمێنێ ئەو کەسانەی کە پاڵێوراوی ڕژیم (لە هەر هەڵبژاردنێکدا بێت جیاواز نیە)، کەسانی سەر بە خودی ڕژیمن و بە دەگمەن کەسانی نیشتمانپەروەر و کوردپەروەر خۆیان بۆ دەنگدان دەپاڵێوین، لێرەدا پەردە لەسەر ڕوخساری یەکێکی تر لەو جاش قەڵەمانە بە ناوی “حەسەن ڕەشیدی” هەڵدەدەینەوە کە خۆی بۆ شۆڕای شاری مهاباد، ناوبژێر کردووە.

حەسەن ڕەشیدی، بەڵگەی جاشایەتی، جاش قەڵەمی و خۆشخزمەتی بە ڕژیم و نیشتمانفرۆشی  و دژایەتی لەگەڵ بەرگریی چەکداری و ڕاسانی خۆرهەڵاتی زۆر لەسەرە، بەڵام لێرەدا ئاماژە بە بەناو لێکۆڵینەوەیەکی ئەو جاش قەڵەمە دەکەین کە بەهاری ساڵی ١٣٨٩ی هەتاوی بۆ ناوەندی دەنگ و ڕەنگی ڕژیم لە مهاباد لە ژێر ناونیشانی ” بررسي نقش مردم در مقابله با جريانات و گروهكهاي ضد انقلاب در شهرستان مهاباد از اوايل انقلاب اسلامي تا سال ١٣٦١ ” نووسیویەتی.

ئەو جاش قەڵەمە، بابەتەکی خۆی بە ڕستەیەکی چەمران، کە دەستێکی بە خوێنی لە کوشت و بڕینی خەڵکی کوردستاندا هەبووە دەست پێدەکات “ کردستان ، لابراتور توطئه گران ضد انقلاب بود ، که سرنوشت انقلاب را به محک امتحان گذاشته بودند.

دواتریش بابەتەکی بە قسەی خۆی پێشکەش کردووە بە ” تمامي قوميتهاي ايراني كه همواره حافظ تعالي و تماميت ارضي ايران بوده­اند و با حضور خويش جلوه­اي زيبا و رنگين­كمان بدان بخشيده­اند .”

جاش قەڵەم و نیشتمانفرۆش، حەسەن رەشیدی، لە پێشەکیی بابەتەکەیدا، وای دەخاتە ڕوو کە ڕژیم هەوڵێکی زۆری داوە تا موزاکەرە و دانوستان لەگەڵ کوردەکان بکات بەڵام ئەوە هیزە کوردییەکان بوون کە بەدوای شەڕ و ئاژاوە و وەدەست هێنانی خودموختاری ىوون، بۆیە ڕژیم بێ ئەوەی بیهەویستبێ، ناچار بووە هێرش بکاتە کوردستان و دەڵێ : ” حکومت مرکزی در اول کوشید بحران را از راههای مسالمت آمیز و مذاکره حل و فصل نماید و در همین راستا هیاتهای متعددی را از پایتخت به کردستان گسیل داشت اما چون راههای مذاکره موجب حل بحران نگردید، سرانجام حکومت مجبور شد از طریق توسل به قوای نظامی و بسیج نیروهای مردمی، شهرهای کردنشین را یکی پس از دیگری از تسلط احزاب مذکور آزاد نماید و احزاب اپوزسیون نیز پس از شکستهای پی در پی به خارج از مرزهای سیاسی ایران گریختند…”

ئەو وتانەی ئەو جاش قەڵەمە کە بەلارێدابردن و شەمزاندنی مێژوویە، نکوڵی لە کوشتن و بڕینی بە کۆمەڵی قاڕنێ و قەڵاتان و سەرچنار و پاوە و سنە و ئیندرقاش و دەیانی ترە، ئەوەش لە حاڵێکدایە کە جیهان بە گشتی کۆکە لەسەر ئەوەی کە ڕژیمی ئێران، بەتایبەتی لە ساڵەکانی ١٣٦٧ دا دەستی کردووە بە کوشتن و بڕینی بێ ئەملاو ئەولا و بێ لێکۆڵینەوەی خەڵانی بێ تاوان کە لەسێدارەدان و شوێن بزرکردنی ٥٩ لاوی مهابادی، نموونەیەکی بەرچاوی ئەو کوشتارانەیە کە ڕژیم لە کوردستان کردوویەتی و جیا لەوانەش تا ئێستاش کەمترین و بەرحەقترین مافی کورد کە مافی خوێندن بە زمانی خۆیەتی، نەهاتۆتە دی.

جاش قەڵەم، حەسەن رەشیدی، دواتر بە کورتی ئاوڕێکی لە کۆماری کوردستان داوەتەوە و بە شێوەی ڕێبەرە فکرییەکەی واتا قانعی فەرد، وای دەرخستووە کە کۆماری کوردستان تەنیا بە کەڵکاژۆوەرگرتن لە لاوازیی ڕژیمی ئەو کاتی ئێران و بەبێ ویستێکی نەتەوەیی دامەزراوە و دواتر بە سانایی لە ناو چووە.

ناوبراو دواتر ئاماژەی بە سەرەتای سەرکەوتنی شۆڕشی دزراوی گەلانی ئێران داوەتەوە و دەڵێ بەر لەوەی کە حیزبەکان (کە کادرەکانیان ئاوارە بوون) بێنەوە ناو خەڵک، خەڵک وەک هەموو گەلانی ئێران لەگەڵ خومەینی بووە و تەنانەت خەڵکانێکی زۆریش لەو رێیەدا لە شارەکانی پاوە و سەقز و …تاد، کوژراون.

دواتر جاش “حەسەن رەشیدی” ئاماژە بە دروست بوونی کۆمەڵە دەدات و بە شەڕخوازیان ناو دەبا کە بە قسەی ناوبراو، شەڕەنگێزییەکی زۆریان ئەنجام داوە و دەڵێ: ” حزبی دیگر که در همین زمان شکل گرفت و دست به شرارتهای زیادی زد كومله(سازمان زحمت‌كشان ايران) کومله بود. اعضای آن از كمونيست‌هاي دوآتشه بودند عجیب اینکه سخنگوي آنها را آن‌موقع يكي از رهبران مذهبي به نام شيخ‌عزالدين حسيني امام جمعه مهاباد است.”

ڕەشیدی بێ ئەوەی کە ئاماژە بە هەوڵەکانی ئەو کاتی هەیئەتی کوردەکان بکات، ئەو هەوڵانە دەشارێتەوە و تاڵەقانی و هەیئەتەکەی بە “حوسنی نیەت” ناودێر دەکات و دەڵێ: ”   در حالي كه دولت موقت مخصوصا آيت الله طالقاني،  با حسن‌نيتي كه داشتند, قطعاً فرصت مناسب تاريخي بود براي جريانات كرد كه بتوانند با زباني منطقي‌تر و  با گفت‌و‌گو، بحث‌هايشان را مطرح كنند, ولي متأسفانه جنگ افروزي گروهكهاي ياد شده اين فرصت تاريخي را بر باد داد. “

ڕەشیدی ناڵێ کە ئەو دەرفەتە مێژووییە چی بوو کە کورد لە دەستی دا؟ باس لەوەش ناکات کە چۆن بوو دوکتور قاسملوو کە بە زۆرینەی دەنگ وەک یەکەم نوێنەری لائیکی ئەو کاتی لە پارێزگای ئورمیە بۆ مەجلیس دەنگی هێناوە، لە لایەن خومەینی فەرمانی کوشتنی دا. ئاماژە بە ٨ مادەکەی حیزبی دێموکرات و هەروەها داواکارییەکانی هەیئەتی کوردەکانیش ناکا کە خومەینی تەنیا بە یەک قسە “کە هەموومان مسوڵمانین” کۆتایی پێهێنا و نێشانی دا کە لە ڕژیمی ویلایەتی موطلەقەی فەقێدا، نەتەوەکان و مافەکانیان هیچ شوێن و پێگەیەکیان نیە.

ناوبراو لەگەڵ ئەوەیدا کە پاش ٣٨ ساڵ لە تێپەڕینی تەمەنی کۆماری سێدارە، ڕۆژ بە ڕۆژ لایەنگرانی تەحریم زیاتر دەبن و باشتر دەردەکەوێ کە تەحریمی گشت پرسیی دوو بژاردەیی “کۆماری ئیسلامی ئا یان نا” باشترین کار بووە کە کوردەکان کردوویانە، بە دژی هەڵوێست دەگرێ و بە هەڵەی سەرەکیی کوردەکانی دەزانێ و لەوێشەوە بەو ئەنجامە دەگا کە خومەینی بۆ گەڕاندنەوەی ئارامی بۆ کوردستان و ئێران، ناچار بووە بڵێ هێرش بکەن بۆ کوردستان و دەڵێ: ” و بدین ترتیب در 28 مرداد ماه 1358 حزب دمکرات غیر قانونی شده و سر انجام نيروهاي مردمي به طرف كردستان حركت ميكنند و طي درگيري هاي متعدد كه در اين تحقيق بررسي ميگردد منطقه را از دست گروهكهاي ياد شده آزاد مي­كنند.”

وشەی ئازادکردنی کوردستان، لێرەدا دەبێ لە ڕوانگەی ئەو جاش قەڵەمەوە چ واتایەکی هەبێ؟ ئایا کورد خاکی داگیر کراوە و هەموو مافەکانی زەوت کراون یان کورد خۆی داگیرکەرە و خومەینی خاوەنی سەرەکیی کوردستانە و هاتووە ئازادی بکات؟

کۆی باسەکە جێگای تێڕامان و شیکردنەوە و لێ وردبوونەوە و وەرددانەوەیە بەڵام لێرەدا زیاتر لەوە باسی ناکەین و دەیسپێرینە ئەستۆی مێژوونووسان و مێژووزانان و خەباتکارانی کورد کە وڵامی تەسەلی بدەنەوە.

ئەوەی جێگای ئاماژە و تێڕامانە ئەوەیە کە کەسانێکی ئەوتۆ نیشتمان فرۆش و چڵکاوخۆر، لە هەڵبژاردنەکاندا خۆیان کاندید و بەربژێر دەکەن و زۆر جاریش بە خستە ڕووی دەم و چاوێکی نیشتمانپەروەر و بە خوێندنەوەی دوو دێڕ شیعری کوردی و پۆشینی جلی کوردی، هەستی خەڵکانی ساویلکە بۆ لای خۆیان رادەکێشن و لە ئەنجامدا دەنگی زۆرتر بۆ ڕژیم کۆ دەکەنەوە.

تێبینی: کۆی ئەو بەناو لێکۆڵینەوەیە لە بەشی بەڵگەکانی ناوەندی ڕۆژی کورد هەیە و ئەو نووسەر و توێژەر و کەسانەی کە خوازیاری بن دەتوانن داوای بکەن و دەخرێتە بەر دەستیان.

 

سه‌رنج و كۆمێنت

كۆمێنت